Kafatasında beynin “güvenlik merkezi” keşfedildi! Beyin kanseri tedavisinde umut
Bilim insanları, kafatası kemiği iliğinde beyni hastalıklara karşı savunan ve bağışıklık hücrelerini adeta yerinde eğiten özel yapılar tespit etti.
Beynin bağışıklık sistemiyle ilişkisine dair yerleşik bilgiler yeni bir keşifle değişebilir. Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları, kafatası kemiği iliğinde beyne yakın konumlanmış ve bağışıklık savunmasını yönlendiren daha önce tanımlanmamış yapılar belirledi. Nature dergisinde yayımlanan araştırma, bu merkezlerin gelecekte beyin kanserlerinden nörolojik hastalıklara kadar farklı alanlarda tedavi hedefi olabileceğine işaret ediyor.
Beyinden kafatasına uzanan kanallar izlendi
Araştırmacılar daha önce beyin dokusundan, beynin dış koruyucu zarlarından biri olan dura mater üzerinden kafatasına uzanan küçük kanallar tespit etmişti.
Yeni çalışmada floresan işaretleyiciler kullanılarak moleküllerin bu kanallardaki hareketi takip edildi. İzlerin sonunda araştırmacılar, lenf düğümlerindeki bağışıklık merkezlerine benzeyen yapılara ulaştı.
Bu bölgelerin B hücrelerinin çoğaldığı, eğitildiği ve belirli tehditlere karşı hazırlandığı bir tür yerel savunma merkezi gibi çalıştığı görüldü.
Beyin için ilk müdahale hattı olabilir
Araştırmanın sonuçlarına göre kafatasındaki bu yapıların önemli özelliği, bağışıklık hücrelerinin vücudun başka bölgelerinden gelmesini beklemeden beynin hemen yakınında savunma oluşturabilmesi.
Araştırmanın kıdemli yazarı Jonathan Kipnis, kafatası kemiği iliğinin yalnızca yapısal bir çerçeve olmadığını, beyne özgü bağışıklık yanıtlarının oluştuğu merkezleri de barındırdığını belirtti.
Glioma taşıyan farelerde test edildi
Keşfedilen yapıların işlevi, agresif bir beyin tümörü türü olan glioma geliştirilmiş farelerde araştırıldı.
Bilim insanları, saç derisinin altına bağışıklığı baskılayan maddeler içeren bir hidrojel uyguladığında kafatasındaki bağışıklık merkezlerinin faaliyetinin zayıfladığı görüldü. Bu farelerde tümörlerin daha saldırgan ilerlediği ve yaşam süresinin düştüğü belirlendi.
Tam tersi uygulamada ise sonuç değişti.
Bağışıklık güçlendirilince yaşam süresi arttı
Üç farklı bağışıklık destekleyici protein içeren hidrojel verilen farelerde kafatasındaki savunma yapılarının tümöre karşı daha güçlü yanıt oluşturduğu tespit edildi.
Bu gruptaki farelerin kanserle daha etkili mücadele ettiği ve hayatta kalma sürelerinin belirgin biçimde arttığı bildirildi.
İnsanlarda da bulunabileceğine dair işaretler var
Araştırmanın en önemli sınırlaması, söz konusu bağışıklık yapılarının şu ana kadar farelerde gösterilmiş olması. Ancak araştırmacılar, insan kafatası kemiği iliğinde daha önce foliküler T hücrelerinin tespit edilmiş olmasını benzer yapıların insanlarda da bulunabileceğine dair önemli bir ipucu olarak değerlendiriyor.
Bu nedenle sonuçların insanlarda yapılacak çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Beyin ameliyatı yerine kafatasından tedavi mümkün olabilir
Araştırmacıların üzerinde durduğu en dikkat çekici ihtimallerden biri, kafatasındaki bu bağışıklık merkezlerinin doğrudan hedeflenebilmesi. Eğer bulgular insanlarda da doğrulanırsa saç derisinin altına uygulanabilecek ilaç veya hidrojel benzeri yöntemlerle bağışıklık sisteminin beyne yakın bir noktadan güçlendirilmesi mümkün olabilir.
Böyle bir yaklaşımın, tümöre ulaşmak için yapılan daha girişimsel beyin operasyonlarına kıyasla farklı ve daha az invaziv tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Yalnızca beyin kanseriyle sınırlı olmayabilir
Araştırmacılar, keşfin potansiyelinin glioma tedavisinin ötesine geçebileceğini düşünüyor. Kafatasındaki bu bağışıklık merkezlerinin Alzheimer, Parkinson, şizofreni ve uzun COVID gibi bağışıklık sisteminin rol oynadığı farklı nörolojik hastalıkların araştırılmasında da yeni bir hedef haline gelebileceği belirtiliyor.
Ancak bu olasılıkların henüz araştırma aşamasında olduğu ve insanlarda etkin bir tedaviye dönüşmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunduğu vurgulanıyor.
