Şeker tansiyonu nasıl yükseltiyor?

Çay kaşığının ucundaki o “küçük” şeker, günün sonunda tahmin edilenden büyük bir tabloya dönüşebiliyor. Çünkü mesele yalnızca kilo almak ya da kan şekerinin yükselmesi değil… Düzenli şeker tüketiminin, damarların çalışma düzenini bozarak kan basıncını yükseltebildiği ve hipertansiyon riskini artırabildiği ifade ediliyor. Üstelik şeker, çoğu zaman tatlılarda değil; içeceklerde, soslarda ve günlük atıştırmalıkların içinde gizlenerek hayatımıza sızıyor.

Damarlar rahatlayamıyor, tansiyon yükseliyor

Şekerin tansiyonla ilişkisi, en net şekilde damarlarda başlıyor. Şekerlerin vücutta bazı dengeleri değiştirebildiği, bunun da damarların gevşemesini zorlaştırdığı belirtiliyor. Özellikle fruktoz içeren şekerlerin ürik asit seviyesini yükseltebildiği; ürik asitteki artışın ise damarları gevşeten “nitrik oksit” üretimini azaltabildiği aktarılıyor.

Bu üretim azaldığında damarların daha dar kaldığı ve kanın daha yüksek basınçla dolaşmak zorunda olduğu ifade ediliyor. Sonuç olara tansiyon değerlerinde yukarı yönlü bir baskı.

Tuz etkisi büyüyor

Şekerin başka bir kritik etkisi de tuzla ilişkili. Şekerin, vücudun tuza karşı daha hassas hale gelmesine yol açabildiği belirtiliyor. Tuzun içindeki sodyum zaten damarları daraltabilen bir unsur. Şeker devreye girdiğinde bu etki güçlenebiliyor.

Bazı bulgular, daha fazla şeker tüketen kişilerde kan basıncının daha yüksek seyrettiğini ortaya koyuyor. Bu da “sadece tuzu azaltmak yetmez” tartışmasını büyüten önemli başlıklardan biri.

İnsülin dengesi bozuluyor, vücut yükü artırıyor

Şekerin tansiyonla bağlantılı üçüncü hattı ise metabolizma üzerinden ilerliyor. Düzenli şeker tüketiminin, vücudun insüline verdiği yanıtı değiştirebildiği ifade ediliyor. İnsülin, kan şekerini hücrelere taşıyarak dengeyi sağlayan temel hormonlardan biri.

Şeker fazlalaştığında kilo artışı riski büyüyor ve insülin direnci ihtimali yükseliyor. Bu durumda vücudun daha fazla insülin üretmek zorunda kalabildiği; bunun da damarlarda ekstra stres oluşturduğu belirtiliyor. Üstelik yüksek insülin düzeylerinin böbreklerin su ve sodyumu tutmasına yol açabildiği, bu durumun da tansiyonu artıran bir başka basınç faktörüne dönüştüğü aktarılıyor.

İnsülin direncinin aynı zamanda iltihabi süreçleri tetikleyebileceği ve bu tablonun yüksek tansiyon riskini artırabileceği vurgulanıyor.

Şeker kilo aldırıyor, tansiyonun zemini güçleniyor

Şeker tüketimi arttıkça alınan toplam kalori yükseliyor. Bu da zamanla kilo artışını kolaylaştırıyor. Fazla kilo ve obezite, hipertansiyon ve kalp hastalıkları için risk faktörleri arasında gösteriliyor. Şekerin “tansiyona giden yolu” bazen doğrudan damar üzerinden, bazen de kilo üzerinden açtığı belirtiliyor.

Günlük sınır ne? “Ben zaten tatlı yemiyorum” diyenler dikkat

Şekerin doğal olarak bulunduğu gıdalar var: meyveler, sebzeler, süt ve sade yoğurt gibi. Ancak asıl sorun şeker.

Uzmanların önerisine göre yetişkinlerde şekerin günlük kalorinin yaklaşık yüzde 6’sını aşmaması gerekiyor. Bu da kadınlar için günde yaklaşık 6 çay kaşığı, erkekler içinse 9 çay kaşığı şeker anlamına geliyor.

Şeker sadece tatlıda değil: Sosun içinde, içeceğin içinde

Şekerin görüldüğü ürünler sadece pasta-börek değil. Günlük hayatta sık tüketilen birçok üründe “gizli şeker” olabileceği belirtiliyor. Öne çıkan örnekler şöyle:

Gazlı içecekler

Meyve suları

Enerji içecekleri

Krakerler

Şekerlemeler

Dondurma

Makarna sosları

Tatlandırılmış yoğurtlar

Kahvaltılık gevrekler

Bir günde şekeri azaltmanın küçük ama etkili yolları

Şekeri kısmak için “büyük yasaklar” değil, küçük değişiklikler öneriliyor:

Şekerli içecek yerine: su, meyveyle aromalandırılmış su, maden suyu, şekersiz çay ya da süt

Şekerli yoğurt yerine: sade yoğurt + meyve

Hazır aromalı yulaf yerine: tarçınla tatlandırılmış sade yulaf

Reçel yerine: şeker ilavesiz alternatifler

Paketli barlar yerine: evde hazırlanmış karışımlar

Tansiyon riskini azaltmak için neler öne çıkıyor?

Şekerin azaltılmasının özellikle işlenmiş gıdaları kısmak açısından önemli bir adım olduğu belirtiliyor. Bunun yanında günlük beslenmede taze ve bütün gıdalara yönelmek öneriliyor:

Sebze ve meyveler

Baklagiller ve kuruyemişler

Tam tahıllar

Az yağlı süt ürünleri

Yağsız proteinler

Sağlıklı yağlar

Yaşam tarzında ise hareket, kilo kontrolü ve stres yönetimi gibi başlıkların hipertansiyon riskini azaltmada etkili olabileceği aktarılıyor.